ONM-ABO Bitootessa 26, 2024
Biriteen Wiixata kaleessaa haakeroota Chaayinaa akkaawuntii iimeelii miseensota mana maree Biriteen Chaayinaa qeeqan cabsanii seenuuf yaaluu hima himachuun, qaamni Chaayinaa adda ta’e dhaabbata filannoo ishee to’atu kan daataa namoota miliyoonaan lakkaa’aman balaadhaaf saaxilu duuba jira jetteetti .
Bara 2021’tti iimeelii namoota siyaasaa Biriteen ”sochii hamaa Chaayinaa qeequun beekamaa ta’an” cabsanii seenuuf taasisaniif deebii kennite. Biriteen namoota lamaa fi dhaabbata tokko garee hacking Chaayinaa mootummaan deggaramu APT31 waliin hidhata qabu irratti qoqqobbii kaa’uu ishee Waajjirri Dhimma Alaa ibseera.
Akkasumas gareen hacking mootummaa Chaayinaa waliin hidhata qabu eenyummaan isaa hin beekamne tokko bara 2021-2022’tti haleellaa saayibarii addaa Komishinii Filannoo Biriteen irratti raawwatame duuba akka jiru ibseera. Hack sun bara darbe ifa ta’us Biriteen kanaan dura eenyu akka itti gaafatamummaa fudhate hin dubbanne turte.
Ministirri Dhimma Alaa Deeviid Kaameroon hack kana ”guutumaan guututti fudhatama kan hin qabne” jechuun ibsaniiru jedha ibsichi.
Imbaasiin Chaayinaa Landanitti argamu gaaffii yaada kennuudhaaf dhiyaateef deebii hin kennine.
Mootummaan Ingilizii balaa nageenyaa Chaayinaan geessistu jiddugaleessa gochuuf yaaluun gama tokko tokko kanneen akka daldalaa, invastimantii fi jijjiirama qilleensaa irratti hirmaannaa eeguu ykn guddisuu gidduutti madaallii micciiramaa kaa’uuf yaalaa jira.
Garuu sochii basaasummaa Chaayinaan Biriteen keessatti raawwatte jedhamtu irratti, keessumaa filannoo waliigalaa dhuma bara kanaa eegamu irratti yaaddoo guddaa ta’aa dhufeera.
Dhimmoota basaasa saayibarii waliin walqabatan irratti Beejiingii fi humnoota biyyoota dhihaa gidduutti waldhabdeen uumame dabalaa dhufeera. Sababiin isaas dhaabbileen basaasaa biyyoota dhihaa sochii hanna odeeffannoo mootummaan Chaayinaa deggaramu irratti akeekkachiisa dhageessisaa jiru.
Ji’a darbe qondaaltonni nageenyaa Rooyitarsiif akka himanitti, mootummaan U.S. hojii hacking Chaayinaa babal’ate kan meeshaalee interneetii kumaatamaan lakkaa’aman balaadhaaf saaxilu loluuf hojii jalqabeera. Guyyoota booda, dhaabbileen basaasaa Neezerlaand akka jedhanitti, basaastoonni saayibarii Chaayinaa, adeemsa basaasa siyaasaa Chaayinaa ta’uu, neetworkii waraanaa Nezerlaanditti argamu argachuu dubbataniiru jechuun Rooyiters gabaaseera.
