ONM-ABO Adoolessa 10, 2025
Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii Daa’imman miliyoona 17 ol ta’an Yaman beela’aa jiru, daa’imman miliyoona tokkoo ol ta’an kanneen umriin isaanii waggaa 5 gadi ta’anii fi “hanqina nyaataa cimaa lubbuu namaa balaaf saaxilu” rakkachaa jiran dabalatee, hogganaan gargaarsa namoomaa Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii Roobii ibsaniiru.
Toom Fileecher Mana Maree Nageenyaa Dhaabbata Mootummoota Gamtoomaniitti akka himanitti, rakkoo wabii nyaataa biyya hiyyeeyyii addunyaa Arabaa keessatti, kan waraana biyya keessaatiin marfamee turte, dhuma bara 2023 irraa eegalee saffisaa dhufe.
Lakkoofsi namoota beela’anii hanga Fulbaanaatti miliyoona 18 ol ta’uu akka danda’u akeekkachiisaniiru, lakkoofsi daa’imman hanqina nyaataa cimaa qaban jalqaba bara dhufuutti gara miliyoona 1.2tti ol guddachuu danda’a, “baay’ee miidhaa qaamaa fi hubannoo dhaabbataa ta’e qabaachuu danda’a.”
Akka ogeeyyiin ramaddii Marsaa Wabii Nyaataa walitti hidhame, abbaa taayitaa idil-addunyaa adda duree cimina beela sadarkaa itti kennu, 17,000 ol Yaman nageenya dhabuu – sadarkaa muddama ykn kan caalu keessa jiru.
Fileecher akka jedhanitti UN jalqaba bara 2022tti araara UN hin geggeeffamin dura sadarkaan hanqina amma jiru hin argine. Inni gargaarsa namoomaaf maallaqni addunyaa gadi bu’aa waan jiruuf, kunis hir’ina ykn hir’ina nyaataa jechuun waan mul’atuuf. Akka UN jedhutti, hanga walakkeessa Caamsaatti, UN’n iyyannoo gargaarsa namoomaa Yaman bara kana doolaara biiliyoona 2.5 qabu doolaara miiliyoona 222 qofa argateera, kun ammoo dhibbeentaa 9 qofa.
Yaman bara 2014 irraa eegaltee waraana biyya keessaa keessatti kan bobbaamte yoo ta’u, yeroo sanatti finciltoonni Huutii Iraaniin deggaraman magaalaa guddoo Sana’aa kan qabatte yoo ta’u, mootummaan sadarkaa idil-addunyaatti beekamtii argate Sa’uudii keessatti akka baqatu dirqisiise. Gamtaan Sa’uudiitiin durfamu ji’oota booda gidduu seenee bara 2015 irraa eegalee finciltoota waliin wal’aansoo qabaa ture.
Waraanni kun Yaman barbadeesse, balaa namoomaa addunyaa hamaa ta’e tokko uumeera, gara waldhabdee bakka bu’ummaatti jijjiirame. Qabsaa’otaa fi namoota nagaa dabalatee namoonni kuma 150 ol ta’an ajjeefamaniiru.
Huutiin hanga waraanni Gaazaa xumuramutti dooniiwwan karaa bishaanii ijoo ta’an irratti xiyyeeffachuuf dhaadataniiru.
Giruundberg akka jedhanitti, bilisummaan galaana diimaa keessatti navigeeshinii eeguu fi “Yemen rakkoolee naannoo haala duraanuu dadhaboo biyyattii hiikuuf sodaachisan keessa gadi fageenyaan seenuu hin qabdu” jechuun cimsanii dubbataniiru AFP’n gabaaseera.
