ONM-ABO Caamsaa 22, 2024
Koloneel Abiy Ahimad ji’oota muraasa darban keessa namoota filatamoo ta’an waliin hojii raawwachiiftuu IGD dabalatee marii gaggeessuun haala Tigraay keessatti mul’atu akkamitti akka to’achuu danda’an murteessuuf, lola guutuu gaggeessuu dabalatee karoora qabaachuu odeeffannoon amanamaa ta’e argameera.
Walga’iin kun irra caalaan masaraa isaa keessatti kan geggeeffame yoo ta’u, hooggantoota duraanii Dhaabbata Dimokraatawwaa Uummatoota Oromoo OPDO, amma qaama Paartii Badhaadhina Oromiyaa keessaa, kanneen akka Abbaa Duulaa Gammadaa, Girmaa Birruu, Suufiyaan Ahimed, Warqinaa Gabayyoo, Qondaala ABO duraanii Leenchoo Baatii fi Hoogganaan Raayyaa Ittisa Biyyaa Birhaanuu Juulaa akka maddeen gabaasanitti warreen keessatti argamaniidha.
Walga’ii kana irratti kan hin argamne ministeeronni OPDO hin taane gorsaa nageenya biyyaalessaa Ministeera Muummee fi yeroo ammaa Daarektarri Olaanaa Tajaajila Odeeffannoo fi Nageenya Biyyaalessaa kan ta’e Reedwaan Huseen fi Ministeera Raayyaa Ittisa Biyyaa duraanii fi Caamsaa 20, 2024 irraa eegalee Ministeerri Jallisii fi Misooma Lafaa ta’uun kan tajaajilaa jiru Abrahaam Belaay dabalatee hin argamne.
Marii kana irratti gareen koloneel Abiy Ahmadiin durfam kun balaawwan jalqabaa sadii yoo Tigraay daran osoo hin laafin akkuma jirtutti hafte fiduu dandeessu adda baasuun akka kaa’anitti: 1) Haalli amma Tigraay qabdu Faannoo fi WBO kan mootummaa federaalaa irratti qabsaa’aa jiran; 2) Faanoo fi Eertiraan Tigraay waliin michuu ta’uun qormaata mootummaa irratti mul’atu cimsuu malu; 3) Tigraay yakka waraana bara 2020-2022 keessatti raawwatameef mootummaa gaafachuu dandeessi jedhu lafa kaa’atan.
Walga’iin kun tarkaanfiiwwan adda addaa kan ilaale yoo ta’u, hooggantoota waraanaa fi siyaasaa Tigraay irratti xiyyeeffachuun summii fi ajjeechaa adda baafamanii hanga lola guutuu Tigraay irratti gaggeessuutti kan ilaalame ta’uun ibsameera.
Himannaan yeroo dhiyootti dhiyaate kun lola bara 2020 irraa eegalee bulchiinsa Paartii Badhaadhina Amaaraa jala kan turte Tigraay Kibbaa Alamaaxaa, Raayaa dhuunfatame jedhame kan ilaallatuudha.
Haalli kun bulchiinsa Paartii Badhaadhina Amaaraa fi michoota Abiy Ahmed gamtaa mormitootaa irraa waamicha lola Tigraay irratti akka taasifamu taasiseera. Kanneen keessaa Sochii Biyyaalessaa Amaaraa kan Ministeera Innooveeshinii Itoophiyaa ammaa Ballaxee Mollaan durfamu, fi Lammiilee Haqaa Hawaasummaa Itoophiyaan kan hoogganaman Obbo Birhaanuu Naggaa, Ministira Barnoota Itoophiyaa ammaa, ibsa ummataaf kennanii tarkaanfiin Tigraay irratti fudhatamu leellisan.
Waraanni Bilisummaa Oromoo fi Faanoon Amaaraa mootummaa koloneel Abiy Ahimad lolaa jiraachuu, ukkaamsaa garmalee naannoo Oromiyaa fi Amaaraa keessatti raawwatamaa jiru kaasuu, wal duraa duubaan walitti bu’iinsa meeshaalee hirmaachise kunneeniif dhiheenya kana Itiyoophiyaatti Ambaasaaddarri Ameerikaa haasawa imaammataa Finfinnee irraa taasisaniin akka biyyaatti dhukaasa dhaabuuf waamicha dhiheessan.
Hooggantoonni Tigraay mootummaan federaalaa waqtii roobaa ji’a Waxabajjii dura buqqaatonni biyya keessaa akka deebi’aniif haala ga’aa ta’e mijeessuu dhabuu isaanii himataniiru.
Gama biraatiin, Eertiraan kutaa guddaa Lixa, Kaabaa fi Baha Tigraay qabachuu itti fuftee jirti, akka sarara daangaa Komishinii Daangaa Itoophiyaa bara 2002 Waliigaltee Aljeersi bara 2000 hundeeffameen lafti 67% ol lafa falmisiisaa ta’ee jira jechuun UMD gabaaseera.
