ONM-ABO Sadaasa 27, 2024
Ardii Afrikaa keessatti lakkoofsi namoota buqqanii waggoota 15 keessatti dachaa sadii dabaluudhaan miiliyoona 35 akka ga’e Giddu-galli Hordoffii Buqqa’iinsa Idil-addunyaa (IDMC) gabaasa Kibxata kaleessaa baaseen beeksiseera.
Gareen kun bara 2009 – 2023tti Afrikaa keessatti buqqa’iinsi sababa walitti bu’insaa fi jeequmsaan ka’uu akkasumas lakkoofsi namoota balaa baqachuuf dirqamaniis saffisaan dabalaa jira jedheera.
Buqqaatonni biyya keessaa (IDP) miiliyoona 32.5 walitti bu’iinsaa fi jeequmsaan kan buqqa’an yoo ta’u, %80 immoo biyyoota shan kanneen akka: Koongoo, Itiyoophiyaa, Naayijeeriyaa, Somaaliyaa fi Sudaan keessatti kan walitti qabaman ta’uu ibseera.
Waliigalteen Gamtaa Afrikaa Eegumsaa fi Gargaarsa Buqqaatota Biyya Keessaa Afrikaa, waliigaltee Kaampaalaa jedhamuun kan beekamu, bara 2009 mallattaa’en, Afriikaan buqqa’iinsa biyya keessaa furuuf guddina sadarkaa duraa irra kaa’eera jedhee ture.
Aleeksaandiraa Bilak, daayreektarri IDMC akka jedhanitti haalli Afrikaa “guutumaan guututti murteessaadha, garuu abdii kan hin qabne miti,” jedhan.
”Ardii kana irratti mootummoonni hundee isaa furuuf hojjetan fakkeenyota gaarii hedduutu jiru. Dhimma kana irratti abbummaa qabaachuun isaanii fi hawaasni addunyaa tattaaffii isaanii deeggaruun barbaachisaa dha”, jette.
Gabaasni IDMC qaama Mana Maree Baqattoota Noorweey (NRC) ta’e akka agarsiisutti, buqqa’iinsi Afrikaa jireenya, eenyummaa, aadaa fi walitti dhufeenya hawaasummaa hawaasa guutuu jeequun, qormaata bal’aa irraa bu’aa badaa akka isaan mudatu taasisa.
IDMCn mootummoonni ijaarsa nagaa, tarkaanfii haala qilleensaa fi misooma itti fufiinsa qabuun konkolaachiftoota buqqa’iinsa bu’uuraa ta’an furuuf waadaa galan dachaa akka dabalan gaafateera jechuun Anaadooluun gabaaseera.
