ONM-ABO Amajjii 11, 2024
Muummichi ministeeraa Paapuwa Niwu Giinii jeequmsa biyya odola Paasifikii keessatti uumameen namoonni 16 erga ajjeefamanii booda Kamisa har’aa labsii yeroo muddamaa labsuun qondaaltota mootummaa fi poolisii hojii irraa ari’aniiru.
Mormiin poolisii fi damee mootummaa Roobii kaleessaa kaffaltii hir’isuu irratti ka’e kan qondaaltonni hanqina bulchiinsaatiin komatan gara seera dhabdummaatti jijjiirrame.
Akka suursagaleen Televizhinii agarsiisutti namoonni kumaatamaan lakkaa’aman daandii magaalaa guddoo Poort Mooresbii irratti kan mul’isu yoo ta’u, hedduun isaanii meeshaalee daldalaa saamaman fakkaatu qabatanii yeroo aarri gurraacho magaalattii irratti dhangala’u agarsiisa.
Jeequmsa Poort Moresby keessatti uumameen namoonni 9 yoo du’an, kaaba biyya warqee fi sibiila diimaa baasu Layee keessatti ammoo namoonni torba ajjeefamaniiru jechuun broodkaastiin kutaa biyyaa Awustiraaliyaa ABC Kamisa har’aa poolisii wabeeffachuun gabaaseera.
Muummichi ministeeraa Jeems Maaraapeen ibsa gaazexeessitootaaf kennaniin akka jedhanitti, mootummaan sababa jeequmsa kanaa gamaaggama osoo gaggeessaa jiruu, hogganaa poolisii Paapuwa Niwu Giinii fi qondala bulchiinsaa olaanoo kutaa faayinaansii fi qabeenyaa keessatti argaman hojii irraa ari’uu isaanii ibsaniiru.
Jeequmsa qindaa’e uumame kanaaf ragaan jira jechuun gaazexeessitootatti kan himan yoo ta’u, gamaaggamni kun ”dimokiraasii ni mirkaneessina, olaantummaa seeraa ni mirkaneessina” jedha.
Hojjettoonni waraanaa gara 1000 jeequmsa dabalataa ofirraa ittisuuf qophiirra akka turan himaniiru.
Jeequmsi magaalaa guddoo biyyattii Kamisa har’aa hir’atus, mootummaan nagaa eeguuf poolisii dabalataa bobbaaseera.
Imbaasiin Yunaayitid Isteets Poort Mooresbii jiru poolisiin hojiitti deebi’uu ibsuun, garuu waldhabdeen jiru olaanaa ta’uu ibseera.
”Tasgabbiin kan walqabatu ibsa baaseen yeroo muraasa keessatti jijjiiramuu danda’a,” jechuun, naannoolee biyyattii biroo hedduu keessatti jeequmsi akka mudate gabaafameera.
Lammiileen Chaayinaa hedduun salphaatti kan miidhaman yoo ta’u, manneen daldalaa Chaayinaa ta’an manca’iinsaa fi saamichi akka irratti raawwate Imbaasiin Chaayinaa beeksiseera.
Ministirri Muummee Awustiraaliyaa Antoonii Albaaneesii komishiniin olaanaa biyyattii haala kana hordofaa akka jiru kan dubbatan yoo ta’u, Kaanberaan Paapuwa Niwu Giinii kan yeroo hunda poolisii fi nageenya irratti deeggartu irraa gaaffii gargaarsaa tokkollee akka hin arganne himaniiru.
“Yeroo rakkisaa kanatti tasgabbii gaafachuu itti fufna. Yeroo kanatti mootummaa PNG irraa gaaffii tokkollee hin qabnu garuu hiriyyoota keenya Paapuwa Niwu Giinii keessa jiran, isaan waliin hariiroo guddaa qabna,” jedhan.
Poolisiin Paapuwa Niwu Giinii waggaa darbe keessa yakka jeequmsaa dabalaa dhufe waliin qabsaa’aa ture. Marapeen nageenya guddisuun qabeenya warqee fi sibiila diimaa PNG irratti invastimantii alaa hawwachuuf akka gargaaru dubbataniiru.
Poolisiin Roobii ganama paakeetiiwwan kaffaltii isaanii hir’isuu erga hojii irra ooleen booda hojii dhaaban.
Mootummaan ergaawwan miidiyaa hawaasaa irratti gibirri haaraan poolisii irratti akka fe’ame haaluun, Marapeen dogongorri bulchiinsaa hanqina kaffaltii kanaaf sababa ta’e kamiyyuu akka sirreeffamu dubbataniiru.
Qondaalli tokko Roobii darbe raadiyoo biyya keessaa FM100tti akka himanitti poolisii malee magaalattiin ”to’annoo dhabdeetti” jechuu Rooyitars Sidinii irraa gabaaseera.