ONM-ABO Guraandhala 11, 2024
Haleellaa Somaaliyaa keessatti raawwatameen loltoonni Emiraatota sadii fi qondaalli waraanaa Baahireen tokko ajjeefamaniiru.
Gareen hidhattoota Al-Qaayidaa waliin hidhata qaban Al-Shabab haleellaa ergama leenjii buufata waraanaa magaalaa guddoo Somaaliyaa Moqaadishootti argamu irratti raawwatameef itti gaafatamummaa fudhachuu isaa aangawoonni Yunaayitid Arab Emireet (UAE) Dilbata har’aa beeksisaniiru.
Haleellaan Sanbata kaleessaa loltoota buufata waraanaa Jeneraal Gordon irratti xiyyeeffate. Waa’ee haleellaa kanaa fi lubbuu namootaa darbe irratti ibsi bal’aan hin jiru. Preezdaantiin Somaaliyaa Hasan Sheek Mohaammad UAE’f jajjabina ibsaniiru.
Ministeerri Ittisaa UAE loltoonni ishee sadii fi loltuun Baahireen tokko “gocha shororkeessummaa” raawwateen du’uu isaanii kan beeksise yoo ta’u, namoonni lama qofti akka madaa’an ibseera.
Dippilomaatii olaanaan Emireet Anwaar Gargash namoota ajjeefamaniif gadda itti dhaga’ame ibsuun, kanneen madaa’aniif ammoo saffisaan akka fayyan hawwaniiru.
“Gochi gantummaa kamiyyuu ergaa nageenyaa fi nageenyaa itti fufuu fi finxaaleyyii fi shororkeessummaa bifa hundaan ittisuu irraa nu dhorku,” jechuun Gargash X irratti barreesse.
Biyyi odola Galoo Galaana qarqara galaanaa Sa’udii Arabiyaa irratti argamtu Baahireen haleellaa kanaaf battalumatti deebii hin laanne.
Al-Shabab haleellaan kana ibsa toora interneetii irratti baaseen namoota hedduu tattaaffii waraanaa Gamtooma Imireetota Arabaa keessatti hirmaatan ajjeesuu himate.
Federeeshinii biyyoota sheekotaan bulan torba of keessaa qabu UAE garee hidhatee jiru kana loluu keessatti mootummaa Somaaliyaa deggaruun “diina” seera Islaamaa jechuun ibsiteera.
Al-Shabab ykn afaan Arabaatiin “dargaggoonni” kan jedhu kan hundaa’e ta’u, jeequmsaa fi waraana biyya keessaa bara 1991 hordofuun ture.Dhaabbanni al-Qaayidaa waliin hidhata qabu yeroo tokko Moqaadishoo qabatee ture. Yeroon booda humni Gamtaa Afrikaa (AU)n durfamu, deggarsa Ameerikaa fi biyyoota birootiin garee kana magaalaa guddoo keessaa dhiibee baase.
Ergasii al-Shabab hiikaa seera Islaamaa irratti hundaa’uun mootummaa haaraa hundeessuuf waan barbaaduuf mootummaa federaalaa biyyattii fi ergama nagaa eegsisuu AU’n ajaju waliin wal’aansoo qabaa jira.
Gareen kun akka idileetti naannoolee namoonni baay’inaan jiraatan guutuu biyyattii keessatti boombii dhoosu.
Kibxata darbe haleellaa baay’ee gabaa Moqaadishoo namaan guutame keessatti raawwataniin yoo xiqqaate namoonni 10 yoo du’an, gara 20 ammoo madaa’aniiru.
Al-Shabab erga Naayiroobiin humna AU biyyattii keessa jiruuf loltootaa fi meeshaalee erga kennitee as biyya ollaa Keeniyaattis haleellaa raawwateera.
UAE waggoota dhiyoo asitti naannoo Somaaliyaa addaan baate Somaliland dabalatee buufata doonii Baha Afrikaa irratti invastimantii gochuun ishee dabalaa dhufeera.
Somaaliyaa eeguun yaaddoo bal’aa Emireetonni nageenya Galoo Galaana Aden fi Galaana Arabaa ilaalchisee qabdu waliin wal sima. Finciltoonni Huutii Yaman dooniiwwan Galaana Diimaa irratti raawwachuu erga eegalanii waggoota hedduu booda dhiheenya kana saamichi galaanaa Somaaliyaa deebi’ee eegaleera.
Bara 2019tti al-Shabab haleellaa nama buufata doonii Dubai’s P&O’f hojjetu ajjeesuu ibsuu Aljazeeraa fi miidiyaaleen oduu adda addaa gabaasaniiru.
